Menüde Alerjen Nasıl Gösterilir? 14 Alerjen

Neden önemli?

Bir misafiriniz için fındık ya da süt bir tat meselesi değil, sağlık meselesi olabilir. Alerjisi olan biri menünüze bakınca neyi güvenle yiyebileceğini anlayabilmeli.

Bu aynı zamanda yasal bir yükümlülük: toplu tüketim yerlerinde alerjen bildirimi 2017 Yönetmeliği'nden beri zorunlu. Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'ne göre ambalajsız sunduğunuz yiyeceklerin alerjenlerini, alkol ve domuz kaynaklı bileşen bilgisini misafire bildirmeniz gerekiyor. Mevcut işletmelere tanınan süre 2019'un sonunda doldu.

Hangi 14 alerjen?

Yönetmelik'in Ek-1'inde sayılan 14 alerjen grubu kısaca şunlar:

Gluten içeren tahıllar (buğday, çavdar, arpa, yulaf)
Kabuklular (karides, yengeç, ıstakoz gibi)
Yumurta
Balık
Yer fıstığı
Soya
Süt (laktoz dahil)
Sert kabuklu meyveler (badem, fındık, ceviz, kaju, pikan, Brezilya fındığı, Antep fıstığı, makadamya)
Kereviz
Hardal
Susam
Kükürt dioksit ve sülfitler
Acı bakla
Yumuşakçalar (midye, kalamar, ahtapot gibi)

Grupların tam adları ve menüde kullanabileceğiniz kısa yazımlar menü alerjen bilgileri sayfamızda.

Alerjenleri adım adım çıkarın

Menünüzün alerjen bilgisini şu sırayla çıkarabilirsiniz:

Menünüzdeki bütün yiyecek ve içecekleri listeleyin.
Her ürünün tarifini malzeme malzeme yazın. Sosları, hamuru, ekmeği ve üstüne serpilen süsleri de ekleyin.
Her malzemeyi 14 alerjen listesiyle karşılaştırın.
Hazır aldığınız ürünlerde paketin etiketine bakın; alerjenler etikette yazar.
Sonucu her ürünün adının yanına yazın ve mutfaktaki ekiple birlikte bir kez daha kontrol edin.

Bu listeyi bir kez hazırladıktan sonra yalnızca değişiklikleri işlemeniz yeterli olur.

Kural: ürün adının yanında, vurgulu, yazıyla

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Kılavuz'una göre (41.5) alerjen, alkol ve domuz bilgisi ürünün adıyla birlikte ve vurgulanarak verilmeli. Vurgu kalın ya da farklı bir yazı stili veya arka plan rengi olabilir. Önemli bir ayrıntı: bilgi yazıyla verilmeli; yalnızca simge kullanmak yetmez.

Pratikte bu şu demek:

Alerjenleri menünün en altındaki küçük bir notta toplamayın; her ürünün adının hemen yanına yazın.
Kalın yazı ya da renkli bir etiket kullanın ki göz hemen yakalasın.
Simge kullanmak isterseniz kullanın, ama yanına alerjenin adını da yazın.

Örnek menü satırları

Kendi menünüze uyarlayabileceğiniz birkaç örnek. Alerjenler tarife göre değişir; her zaman kendi tarifinize bakın.

Su böreği · Gluten, Yumurta, Süt
Mercimek çorbası · Gluten, Süt (unla ve tereyağıyla yapılıyorsa)
Fıstıklı baklava · Gluten, Süt, Sert kabuklu meyveler (Antep fıstığı)
Humus · Susam (tahinden)
Tiramisu · Gluten, Yumurta, Süt · Alkol içerir (likörlü tarifte)

Bir ürün 14 alerjenden hiçbirini içermiyorsa yanına alerjen yazılmaz. Ama bunu tarifine bakarak bilmeniz gerekir: "bakmadım" ile "içermiyor" aynı şey değildir.

İçecekleri ve sosları unutmayın

Alerjenler çoğu zaman ürünün adında değil, içindeki bir malzemede saklıdır:

Sütlü kahvelerde, sahlepte ve sütlü tatlılarda süt.
Pilavdaki şehriyede, kısırdaki bulgurda ve arpadan yapılan biralarda gluten.
Tahinli soslarda, humusta ve simitte susam.
Şarapta ve kuru kayısı gibi kuru meyvelerde sülfit.
Bazı hazır soslarda ve salata soslarında hardal.

Hazır aldığınız ürünlerin alerjenleri paketin etiketinde yazar. Etiketi okuyup menünüze aktarın; tedarikçi ya da marka değiştiğinde yeniden bakın.

"Eser miktarda içerebilir" ne zaman kullanılır?

Aynı tezgâhta, aynı tepside ya da aynı kızartma yağında hazırlanan yiyecekler arasında alerjen geçebilir. Bu riski misafirinize "eser miktarda içerebilir" ifadesiyle bildirebilirsiniz.

Yalnız bu ifadeyi her ürüne eklemeyin; gerçekten risk gördüğünüz ürünlerde kullanın. Her şeye eklenen bir uyarı, misafirin asıl önemli olanı ayırt etmesini zorlaştırır.

Sık yapılan hatalar

Yalnızca simge kullanmak. Simgeyi herkes aynı şekilde anlamaz; yanına alerjenin adını yazın.
Alerjenleri sayfanın altında toplamak. Bilgi ürünün adıyla birlikte olmalı.
Bilgisi olmayan ürünü alerjensiz gibi göstermek. Emin değilseniz tahmin etmeyin; önce kontrol edin.
Tarif değişince güncellememek. Yeni bir sos ya da yeni bir tedarikçi alerjenleri değiştirebilir.
Çalışanların tahminle cevap vermesi. Emin olmayan çalışan mutfağa sormalı.
Karekodla sunup uyarı yazısını unutmak. Bilgileri karekodla sunuyorsanız işletmenizde, bilgilere karekodla ulaşılabileceğini ve cihazı olmayanlara istek üzerine sunulacağını söyleyen bir yazı bulunmalı.

Basılı bir alerjen tablosu da bulundurun

Menünüzü karekodla sunsanız da basılı bir alerjen tablosu bulundurmanızı öneririz. Kılavuz, alerjen bilgisinde karekodu tamamlayıcı bir araç olarak ele alıyor ve Bakanlığın örnek bir alerjen afişine yer veriyor.

Tabloyu sade tutun: satırlarda ürünleriniz, sütunlarda 14 alerjen olsun ve her ürünün içerdiği alerjenleri işaretleyin. Bir kopyası misafirlerin görebileceği yerde, bir kopyası mutfakta dursun. Menünüz değiştiğinde tabloyu da yenileyin.

Çalışanlarınız da bilsin

Misafir alerjisini çoğu zaman garsona söyler. Alerjen sorusuna kimin cevap vereceğini belirleyin; emin olmayan çalışan tahmin yürütmesin, mutfağa sorsun. Misafir alerjisini söylediğinde bu bilgi siparişle birlikte mutfağa açıkça iletilsin.

masakare'de alerjenler

masakare'de her ürün için 14 alerjen alanı var ve alerjenler misafir menüsünde ürün adının yanında yazıyla görünür. Misafirleriniz alerjen filtresiyle istemedikleri alerjenleri seçebilir. Alerjen bilgisi girilmemiş bir ürün hiçbir zaman "güvenli" gösterilmez; yanında "Alerjen bilgisi yok" yazar. Excel'den aktarılan ya da ekibimizin girdiği alerjen bilgisi siz onaylamadan yayınlanmaz, uyum skoru da eksik bilgisi olan ürünleri size gösterir.

Filtrenin nasıl çalıştığını örnek menülerimizde deneyebilirsiniz. Bileşen ve kalori bilgisinin son tarihleri için 2026 takvimi yazımıza bakın.

Resmî kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bilgilerin doğruluğundan ve uyumdan işletme sorumludur.